Meyvenin doğal yapısında bulunan basit şekerler, mineraller ve organik bileşenler; suyun uzaklaştırılması ve uygulanan ısıl işlemlerle yeni bir dengeye kavuşur. Doğru besin analizi için etiket bildirimi esastır.
Doğal Şekerlerin Ürünlerdeki Dağılımı
Pekmez ve meyve özleri, üretildikleri meyvelerin doğal olarak içerdiği şekerleri farklı oranlarda barındırabilir. Meyvelerde bulunan glikoz ve fruktoz gibi basit şekerler, ürünün tatlılık düzeyini etkileyen başlıca bileşenlerdir. Pekmez üretiminde meyve suyunun yoğunlaştırılması, bu şekerlerin ürün içerisindeki miktarını artırabilir. Meyve özlerinde ise şeker dağılımı, kullanılan meyvenin türüne ve ürünün meyve suyu ya da püre temelli olmasına göre değişir.
Karbonhidrat ve Enerji Değerlerinin Karşılaştırılması
Pekmez ve yoğunlaştırılmış meyve ürünlerinde karbonhidrat miktarı, ürünün bileşimi ve su oranıyla yakından ilişkilidir. Su miktarının azalması, aynı miktardaki üründe karbonhidratların daha yoğun bulunmasına yol açabilir. Bu durum enerji değerini de etkiler. Bununla birlikte bütün pekmezlerin veya meyve özlerinin aynı enerji değerine sahip olduğu söylenemez. Sağlıklı bir karşılaştırma yapabilmek için ürünlerin beslenme bildirimi ve 100 gram üzerinden belirtilen değerleri incelenmelidir.
Meyve Kaynaklı Bileşenlerin İşleme Sürecindeki Değişimi
Meyveler doğal olarak karbonhidratların yanı sıra organik asitler, renk maddeleri, aroma bileşenleri ve farklı bitkisel bileşenler içerir. Sıkma, süzme, durultma ve yoğunlaştırma gibi işlemler, bu bileşenlerin son üründeki miktarını etkileyebilir. Örneğin meyvenin posa ve kabuk kısımlarının ayrılması, bu bölümlerde bulunan bazı bileşenlerin ürüne geçişini sınırlandırabilir. Püre temelli ürünlerde ise meyvenin dokusundan kaynaklanan bileşenlerin bir bölümü üründe kalabilir.
Isıl İşlemin Bazı Besin Bileşenleri Üzerindeki Etkisi
Pekmez ve meyve özlerinin üretiminde uygulanan ısıl işlemler, ürünün yalnızca kıvamını değil, bazı bileşenlerini de etkileyebilir. Sıcaklık ve işlem süresi arttıkça ısıya duyarlı vitaminlerde kayıplar meydana gelebilir. Ayrıca renk ve aroma bileşenlerinde değişimler görülebilir. Bu değişimlerin düzeyi, hammaddenin özelliklerine ve uygulanan üretim koşullarına bağlıdır. Bu nedenle ürünlerin besin bileşimi değerlendirilirken yalnızca kullanılan meyve değil, işleme yöntemi de dikkate alınmalıdır.
Ürünlerin Besin Değerlerinin Hammaddeye ve Üretime Göre Değişmesi
Pekmez ve meyve özlerinin besin değerleri; meyve çeşidi, olgunluk, başlangıçtaki bileşim, su uzaklaştırma derecesi ve üretim tekniğine göre farklılık gösterebilir. Aynı meyveden hazırlanan iki ürün bile farklı işlemler nedeniyle aynı besin değerlerine sahip olmayabilir. Bu nedenle bir ürünün besin özellikleri yalnızca “pekmez” veya “meyve özü” adı üzerinden belirlenemez. En doğru değerlendirme, ürünün analiz sonuçları ve etiketinde yer alan beslenme bildirimi üzerinden yapılır.